Trích
dẫn từ “Hướng Dẫn Đọc Tam Tạng Kinh Điển”- Gs. U KO LAY
Tam
Tạng Thánh Điển là bộ sưu tập Văn Chương Pali lớn trong đó tàng chứa toàn bộ
Giáo Pháp của Đức Phật Gotama đã tuyên thuyết trong suốt bốn mươi lăm năm từ
lúc ngài Giác Ngộ đến khi nhập Niết Bàn.
Pháp
của Đức Phật bao quát một lãnh vực rộng về nhiều chủ đề và được làm thành từ những
lời sách tấn, giải thích và pháp lệnh.
Một
cách phân loại và hệ thống hoá nào đó đã được sử dụng từ lâu đời giúp ghi nhớ kỹ,
bởi vì Giáo Pháp của Đức Phật chỉ được truyền miệng từ thế hệ nầy sang thế hệ
khác. Ba tháng sau khi Đức Phật Niết Bàn, Chư vị Đại Đệ Tử Phật tụng lại tất cả
Giáo Pháp của Đức Từ Phụ, sau khi sưu tập chúng một cách có hệ thống và xếp loại
chúng cẩn thận dưới những tiêu đề khác nhau thành những phần đặc biệt.
Những
bài pháp và bài kinh nhằm cho cả tu sĩ lẫn cư sĩ, được Đức Phật giảng vào nhiều
cơ hội khác nhau (cùng với một ít bài kinh được các đệ tử xuất sắc của ngài
thuyết), được sưu tập và xếp loại thành những phần lớn được biết như Tạng Kinh.
Tạng
lớn trong đó gồm những pháp lệnh và những lời sách tấn của Đức Phật về các phẩm
hạnh, và thu thúc cả hai hoạt động thân và khẩu của tỳ khưu và tỳ khưu ni, hình
thành giới luật cho họ được gọi là Tạng Luật.
Phương
diện triết lý của Giáo Pháp Đức Thế Tôn sâu sắc hơn và trừu tượng hơn những bài
pháp của Tạng Kinh, được xếp loại dưới tạng lớn gọi là Tạng Thắng Pháp. Thắng
Pháp liên quan đến Chân Lý Tuyệt Đối, giải thích Những Chân Lý tuyệt đối và
khám phá Tâm và Vật Chất và mối liên quan giữa chúng.
Tất
cả những lời Phật dạy hình thành chủ đề và bản chất của Pali Canon, được chia
thành ba phần gọi là Piṭaka- nghĩa đen là cái giỏ. Từ đó Tipiṭaka
có nghĩa là ba cái giỏ hay ba tạng riêng biệt tàng chứa Giáo Lý của Đức Phật. Ở
đây ẩn dụ 'cái giỏ' không có ý nghĩa nhiều như chức năng 'cất chứa' bất cứ thứ
gì được đặt vào trong đó nhưng nó được sử dụng như một vật có thể chấp nhận được
trong đó những pháp được trao truyền từ người nầy sang người khác như mang đất
từ nơi khai thác bằng một đoàn công nhân làm việc theo dây chuyền.
Tam
Tạng Thánh Điển được chia một cách có hệ thống và truyền từ đời nầy sang đời
khác cùng với Chú Giải hình thành bộ sưu tập lớn về những tác phẩm văn học mà
chư tu sĩ Phật Giáo phải học, nghiên cứu và ghi nhớ trong việc hoàn thành bổn
phận học tập nghiên cứu.
Tạng Luật - Giới Luật và những Qui tắc
tiến hành dành cho Tăng Đoàn
Tạng
Luật được hình thành từ những điều luật được đặt ra để chỉnh đốn đạo đức tác
phong của chúng đệ tử Đức Phật, những người đã được chấp nhận như tỳ khưu, tỳ
khưu ni vào Tăng Đoàn. Những luật nầy gồm cả những pháp lệnh có căn cứ của Đức
Phật về những phương thúc tác phomg và thu thúc những hành động về cả thân và
khẩu. Chúng đề cập đến việc vi phạm giới luật, và có nhũng trườnợp hợp khác
nhau của thu thúc và sự khiển trách tuỳ theo tính chất của tội.
Tạng Kinh
Tạng
Kinh là bản sưu tập gồm tất cả những bài Kinh đều do Đức Phật thuyết vào những
lúc khác nhau. (Một ít bài Kinh được thuyết bởi vài đệ tử xuất sắc của Đức Phật,
như Đại Đức Sāriputta, Mahā Moggallāna, Ānanda, v.v.. cũng như những bài tường
thuật cũng được bao gồm trong những cuốn sách của Tạng Kinh.) Những bài thuyết
pháp của Đức Phật biên soạn lại với nhau trong Tạng Kinh được thuyết giảng cho
thích hợp với những tình huống khác nhau, cho những người có căn cơ hoàn toàn
khác nhau. Mặc dầu bài pháp hầu như có ý cho lợi ích của chư tỳ khưu, và liên
quan đến việc thực hành đời sống trong sạch và với những lời giải thích về Giáo
Pháp, cũng có nhiều bài pháp khác liên quan đến sự tiến bộ vật chất và tinh thần
của cư sĩ.
Tạng
Kinh đem lại ý nghĩa của Giáo Pháp của Đức Phật, diễn tả chúng một cách rõ
ràng, che chở và hộ trì chúng chống lại sự xuyên tạc và hiểu lầm. Chỉ như sợi
dây phục vụ như sợi chỉ đỏ hướng dẫn người thợ nề trong công việc của họ, chỉ
như sợi dây bao quanh những đoá hoa cho hoa khỏi rơi hay khỏi tan tác, cũng như
thế đối với phương pháp của Kinh, ý nghĩa những lời dạy của Đức Phật có thể làm
sáng tỏ, nắm vững, hiểu đúng và cho sự bảo đảm hoàn hảo khỏi bị hiểu lầm.
Tạng
Kinh được chia thành năm bộ sưu tập riêng biệt được biết như bộ (Nikāya). Đó là
Trường Bộ Kinh, Trung Bộ Kinh, Tương Ưng Bộ Kinh, Tăng Chi Bộ Kinh và Tập Hợp Bộ
Kinh (Tiểu Bộ Kinh).
Tạng Thắng Pháp
Bộ
Pháp Tụ (Dhammasanganī), cuốn sách đầu tiên của Thắng Pháp, và Paṭṭhāna,
cuốn cuối cùng, là hai cuốn quan trọng nhất trong bảy cuốn của Thắng Pháp, cung
cấp như là cốt tử tinh hoa của Thắng Pháp:
Bộ
Pháp Tụ - Dhammasangani (Classification of Dhamma).
Bộ
Phân Tích (Phân Biệt) - Vibhanga
(Divisions).
Bộ
Chất Ngữ (Giới Thuyết) - Dhatukatha (Discourse on Elements).
Bộ
Nhân Chế Định (Nhân Thi Thuyết) - Puggala Pannatti (The Book on Individuals ).
Bộ
Ngữ Tông (Biện Giải) - Kathavatthu (Points of Controversy).
Bộ
Song Đối (Song Luận) - Yamaka (The Book
of Pairs).
Bộ
Vị Trí (Phát Thú) - Patthana (The Book
of Causal Relations ).